عماد ملت
شورای نگهبان، به عنوان یکی از نهادهای مهم و مؤثر جمهوری اسلامی از بدو تأسیس تاکنون، نقشی محوری در حراست از اسلامیت و جمهوریت نظام جمهوری اسلامی ایران ایفا کرده است. این شورا، به تعبیر حکیمانهی رهبر معظم انقلاب، «عماد ملت و دین و مایهی اطمینان و سکینهی قلب مؤمنین است و در حقیقت نبض نظام اسلامی به شمار میرود». این توصیف بلیغ، بهخوبی بیانگر جایگاه رفیع شورای نگهبان در منظومهی حکمرانی جمهوری اسلامی است.
این نهاد، با ترکیب خاص خود که نیمی از اعضای آن را فقهای عادل و آگاه به مقتضیاتِ زمان و نیمی دیگر را حقوقدانان مسلمان و متخصص تشکیل میدهند، مأموریتهایی کلیدی را در نظام حقوقی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران عهدهدار است. شورای نگهبان از یک سو، با تطبیق مصوبات مجلس شورای اسلامی با موازین شرع مقدس، تضمینکنندهی بقای اسلامیت نظام است و از سوی دیگر، با تطبیق مصوبات مجلس با اصول قانون اساسی، پاسداری از این میثاق ملی را بر عهده دارد. علاوه بر این، نظارت بر انتخابات و تفسیر قانون اساسی از دیگر وظایف مهم و خطیر این شورا به شمار میرود.
شورای نگهبان، نهادی است که با هر سه قوه در ساختار سیاسی و حقوقی ایران در تعامل است و همین امر آن را به نهادی ویژه تبدیل کرده است. این نهاد با تطبیق مصوبات مجلس شورای اسلامی از جهت انطباق با شرع و قانون اساسی با قوهی مقننه تعامل دارد. از سوی دیگر این شورا با بررسی استعلامات شرعی دیوان عدالت اداری با قوهی قضائیه ارتباط دارد. همچنین تطبیق اساسنامههای مصوب دولت از حیث انطباق با شرع و قانون اساسی و همکاری با وزارت کشور در امر نظارت بر برگزاری انتخابات، ارتباط و تعامل این شورا با قوهی مجریه را شکل میدهد.
کتاب حاضر، با عنوان شایستهی «عماد ملت»، تاریخچهی این نهاد و اعضای آن را به شکلی جامع و مستند در دسترس علاقهمندان و پژوهشگران قرار میدهد. این مجموعه، دربرگیرندهی بخشهای متنوع و دقیقی است که تصویری کامل از سیر تحولات شورای نگهبان ارائه میدهد و در صدد معرفی اعضای شورای نگهبان، شامل احکام انتصاب فقها، مشروح مذاکرات ادوار مختلف مجلس شورای اسلامی دربارهی نحوهی انتخاب حقوقدانان و مختصری از زندگینامهی ایشان است که به شرح زیر تقدیم میگردد:
بخش اول مربوط به تاریخچهی انتصاب و انتخاب اعضای شورای نگهبان است که سه فصل: ۱- احکام انتصاب فقها و مشروح مذاکرات مجلس دربارهی انتخاب حقوقدانان شورای نگهبان، ۲- جدول اسامی اعضای شورای نگهبان، ۳- جدول حقوقدانان معرفیشده و منتخبین مجلس جهت عضویت در شورای نگهبان، ۴- جدول ترکیب اعضای شورای نگهبان در دورههای مختلف، ۵- تصاویر، میزان عضویت و سالهای حضور اعضای شورای نگهبان و ۶- هیأت رئیسهی شورای نگهبان را دربرمیگیرد.
بخش دوم مختصری از زندگینامهی اعضای شورای نگهبان است که دو فصل: ۱- زندگینامهی اعضای فعلی و ۲- زندگینامهی اعضای سابق و اسبق این شورا را دربرمیگیرد.