تبدّل نظر شورای نگهبان از جهت تفسیر قانون اساسی یا تطبیق بر آن (مطالعه موردی پذیرش صلاحیت آئیننامه نویسی برای کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی)
پژوهشکده شورای نگهبان بهعنوان بازوی پژوهشی این شورا، با هدف تحلیل ابعاد مختلف نظرات شاخص شورای نگهبان و نیز کشف ظرفیتهای این شورا در تحول و تکامل نظام حقوقی و آسیبشناسی مسائل مهم و تأثیرگذار آن از خلال بازخوانی این نظرات و با بهرهگیری از تجارب بررسی و نقد نظرات نهادهای دادرس اساسی در سایر کشورها، طرح پژوهشی «بازخوانی تحلیلی نظرات شاخص شورای نگهبان» را در قالب سلسله نشستهایی طراحی کرد که دستاوردهای آن هماکنون پیش روی اندیشمندان و پژوهشگران قرار دارد. منظور از «نظرات شاخص» در این طرح، آن دسته از نظراتی است که بر نظام حقوقی تأثیری ویژه داشتهاند؛ یا تحولی بنیادین در نظام حقوقی را رقم زدهاند، یا شکلگیری رویهای نوین را سبب شدهاند و یا رویکردی خلاف رویکردهای مشهور را در پیش گرفتهاند.
پانزدهمین گزارش از سلسله جلسات بررسی نظرات شاخص شورای نگهبان به جلسه برگزارشده درباره نظر تفسیری شماره ۴۸۰۰/۲۱/۷۸ مورخ ۲۶/۳/۱۳۷۸ پیرامون اصل ۱۳۸ قانون اساسی درخصوص قانونيت داشتن و قابل اجرا بودن ماده (۱۸) طرح «گزينش معلمان و كاركنان آموزش و پرورش» مصوب ۲۰/۱/۱۳۷۴ مجلس شوراي اسلامي اختصاص یافته است. «تبدّل نظر شورای نگهبان از جهت تفسیر قانون اساسی یا تطبیق بر آن (با مطالعه موردی پذیرش صلاحیت آئیننامه نویسی برای کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی)» عنوانی است که در این جلسه مطرح شده و حاضران درباره نظر یادشده بحث کردهاند. در این نظر، شورای نگهبان، باوجود تبدّل نظر در مورد صلاحیت آئیننامه نویسی برای کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی، نظر جدید خود را عطفبماسبق نمیداند. این موضوع از ابعاد مختلف واکاوی شده و نتیجه مباحث در گزارش پیش رو منعکس شده است.
بنابراین نظر، شاخص مذکور در دو محور کلی «تبدّل نظر شورای نگهبان از جهت تفسیر قانون اساسی یا تطبیق بر آن» و «صلاحیت آئیننامه نویسی مجلس شورای اسلامی» بررسی شده است؛ در محور اول، امکان یا لزوم اصلاح نظرات پیشین توسط شورا در صورت تبدّل نظر، نظارت بر شورا، طرح مسئولیت مدنی و جبران خسارت و عطفبماسبق شدن اصلاح نظر پیشین و در محور دوم امکان وجود صلاحیت آئیننامهنویسی برای مجلس شورای اسلامی و قابلیت شکایت از آئیننامههای مصوب مجلس بررسی شده است.
در پایان ذکر این نکته لازم است که این گزارش، حاصل جمعبندی نظرات اعضای حاضر در جلسه است و بیانگر نظر پژوهشکده شورای نگهبان نیست و پژوهشکده شورای نگهبان با انتشار این گزارشها، تجربه این طرح پژوهشی مبتکرانه را با صاحبنظران عرصه حقوق عمومی به اشتراک میگذارد و از آنها دعوت میکند با بیان نواقص موجود، به ارتقای کیفی این طرح کمک کنند.